Stikstof

Nitraatgehaltes in uitspoelend water blijven gunstig in laatste derogatiejaar

De overgrote meerderheid van de Nederlandse landbouwbedrijven voldeed in 2025 aan de norm voor nitraatgehalte in het uitspoelend water
De overgrote meerderheid van de Nederlandse landbouwbedrijven voldeed in 2025 aan de norm voor nitraatgehalte in het uitspoelend water

De nitraatgehaltes in het uitspoelend water onder landbouwbedrijven waren in 2025 in zowel de klei-, veen- als zandregio vergelijkbaar met die in 2024. Het overgrote deel van de bedrijven voldoet in deze gebieden aan de Europese norm.

Dit blijkt uit een rapportage van het Compendium voor de Leefomgeving. Het jaar 2025 was het laatste jaar dat veehouders in Nederland nog gebruik konden maken van derogatie.

Overgrote deel bedrijven haalt norm

Van de landbouwbedrijven op kleigrond voldeed in 2025 ongeveer 94 procent aan de norm van minder dan 50 milligram nitraat per liter water. In 2024 was dit 96 procent. Op veengrond voldeden in beide jaren alle bedrijven aan deze norm. Ook op de zandbedrijven is het percentage bedrijven dat gunstig scoort gelijk gebleven: rond de 83 procent. De cijfers uit de lössregio over 2025 zijn nog niet bekend, maar hier voldeed in 2024 zo’n 53 procent van de bedrijven aan de norm waar dat in 2023 nog 47 procent was.

Uitspoeling hoger op zuidelijk zand

Volgens het Compendium is de gemiddelde nitraatconcentratie in de zandgebieden van Noord-Brabant en Limburg hoger dan in de zandgebieden in het noorden, midden en oosten van het land. Dit komt onder meer doordat op de zuidelijke zandgronden meer uitspoelingsgevoelige akkerbouwgewassen worden geteeld. Ook komen hier meer drogere bodems voor, die gevoeliger zijn voor uitspoeling van stikstof.

Figuur 1 – De ontwikkeling van het nitraatgehalte in het uitspoelend water onder landbouwbedrijven sinds 1995 (bron: Compendium voor de Leefomgeving).
Figuur 1 – De ontwikkeling van het nitraatgehalte in het uitspoelend water onder landbouwbedrijven sinds 1995 (bron: Compendium voor de Leefomgeving).

Forse daling sinds 1995

De ontwikkeling van het nitraatgehalte in het uitspoelend water over de afgelopen dertig jaar is weergeven in figuur 1. Sinds 1995 zijn de nitraatgehaltes in het uitspoelend water fors afgenomen. In de jaren 2018-2020 stegen de gehaltes onder invloed van droogte, maar na 2020 nam dit effect weer af. In de natte jaren 2023 en 2024 zijn de gemiddelde nitraatconcentraties in alle regio’s verder gedaald.