Fotoserie 7 jan 2026

Fotoserie: slimmer selecteren met merkertesten

Met merkertesten kan al vroeg voorspeld worden welke kalveren uitgroeien tot sterke en productieve koeien
Met merkertesten kan al vroeg voorspeld worden welke kalveren uitgroeien tot sterke en productieve koeien

Met merkertesten kan al vroeg voorspeld worden welke kalveren uitgroeien tot sterke en productieve koeien. Door middel van een haarmonster of oorbiopt en een genoomtest kan het DNA van een kalf onderzocht worden en worden vergeleken met genotypen van 1,8 miljoen runderen uit een grote databank. 

Zo geven merkertesten inzicht in productiekenmerken, efficiëntiekenmerken, gezondheid, vruchtbaarheid, exterieurkenmerken, bovenbalkkenmerken, managementkenmerken, erfelijke kenmerken, erfelijke gebreken en afstamming. Hiermee kan worden voorspeld welke kalveren later het best presteren en welke kalveren een veehouder het beste kan opfokken. 

CRV geeft in de fotoserie hieronder een inkijkje in het hele proces. Quinten den Hertog volgde de weg van merkertesten en legde het vast. 

De weg van merkertesten begint met het nemen van een haarmonster of oorbiopt. In deze fotoserie gaan we in op merkertesten via een haarmonster. De melkveehoudster neemt met een tang haren uit de kruin van het pasgeboren kalf Belangrijk is dat de haren droog en schoon zijn en dat de haarwortels intact zijn, omdat daarin het meest gedetailleerde DNA zit Er zijn ongeveer 150 haren nodig voor een goed haarmonster, dat is een bosje haar ter dikte van een pen. Ze verstuurt het haar in een zakje De zakjes met haarmonsters komen in het lab binnen. De laborant stopt het haar in een buisje en knipt het haar boven de haarwortels af Ze plaatst het buisje hierna via een vaste volgorde in een microplaat met meerdere kleine holtes. Zo is duidelijk van welk kalf het DNA is De laborant voegt een vloeistof toe aan de buisjes in de microplaat en zet de plaat een uur tot een nacht weg. In die tijd gaan de haarwortelcellen kapot en komt het DNA vrij De buisjes met de DNA-oplossing worden gezuiverd in een robot. Het DNA wordt gescheiden van onzuiverheden, zoals eiwitten en zouten. Er blijft zuiver DNA over Het zuivere DNA wordt overgeplaatst naar een DNA-microarray, een glazen plaatje met veel vakjes in rasterpatroon. In elk vakje plaatst de laborant het DNA van een ander kalf De microarray gaat hierna in een stoof. Hier plakt het DNA zich aan de merkers op de array vast Daarna voegt de laborant fluorescerende kleurstoffen toe om te kunnen bepalen welk genotype (erfelijke eigenschappen) de merker heeft De laborant plaatst de array in een exsiccator, een gesloten bak, waar een lijmlaagje over de arrays heen komt die de gegevens beschermt Met een microarray-scanner brengt de laborant 70.000 DNA-merkers in beeld. Iedere merker is een gen dat is gekoppeld aan een bepaalde erfelijke eigenschap De data-analyse van dit DNA gaat naar de afdeling Animal Evaluation Unit (AEU) van CRV. CRV gebruikt de 55.000 belangrijkste merkers om de fokwaarde te bepalen De resultaten kan de veehoudster zien in CRV Fokkerij. Ze krijgt daarin advies voor het selecteren van dieren op basis van het fokdoel
Elk jaar worden er in het Dairy Breeding Center van CRV bijna 10.000 embryo’s geproduceerd, met één doel: een sterkere, gezondere en efficiëntere veestapel
Fokkerij

Fotoserie: Van een kleine cel tot de koe van de toekomst
De Nieuw-Zeelandse melkveestapel bestond afgelopen boekjaar voor 61,1 procent uit kruisingen tussen holsteins en jerseys
Zuivel

Nieuw-Zeelandse koeien realiseren recordproductie
Het aandeel eerste inseminaties met zwartbontstieren is gedaald naar bijna 45 procent (foto: Eric Elbers)
Fokkerij

Marktaandeel zwartbontstieren blijft dalen in Nederland